Dit artikel gaat over de regels van het Eurovisiesongfestival. Veel van deze regels gaan over technische aspecten van de televisie-uitzending zelf. Er zijn echter ook enkele belangrijke regels over het gedrag en de uitslag van het festival. Deze regels gelden sinds 2003 ook voor het Junior Eurovisiesongfestival en alle veranderingen die vanaf dat jaar worden doorgevoerd, worden ook bij dit songfestival doorgevoerd.
Aantal liedjes Elk land dat deelneemt aan het Eurovisiesongfestival mag slechts één liedje inzenden. De finale van het festival staat 26 liedjes toe, afgezien van in 2015 toen 27 landen in de finale stonden, aangezien Australië toen (oorspronkelijk) eenmalig uitgenodigd was om mee te doen. Sinds 2016 doet ook Australië mee in de halve finales. De finale zelf bestaat uit de volgende landen:
De landen van de "Big Five" (Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, en het Verenigd Koninkrijk). Omdat deze landen de grootste financiële bijdrage aan het festival leveren, worden zij beloond met een automatische plek in de finale. Het land dat in het betreffende jaar het festival organiseert. 10 landen die gekwalificeerd zijn in de eerste halve finale, die wordt gehouden op de dinsdag voor de finale. 10 landen die gekwalificeerd zijn in de tweede halve finale, die wordt gehouden op de donderdag voor de finale.
Bij de allereerste wedstrijd in 1956 brachten alle deelnemende landen twee liedjes, de maximale duur van een liedje was toen nog niet vastgelegd. Tegenwoordig is het niet toegestaan om een liedje van langer dan drie minuten in te sturen, al nemen vele artiesten een lange studioversie op en spelen ze een verkorte versie van het liedje op het festival zelf. De hoeveelheid aan deelnemende landen is fors toegenomen in de duur van het festival, en sinds 1993 zijn de regels verschillende keren veranderd om een limiet te brengen aan het aantal finalisten en ook om voormalige Sovjet- en Joegoslavische republieken, naties uit het Warschaupact en andere landen toe te staan om deel te nemen.
Niet eerder gepubliceerde muziek Het deelnemende liedje mag niet een cover zijn of een remix van het werk van een andere artiest. Alle liedjes moeten volledig origineel zijn, zowel qua tekst als melodie, en mogen niet eerder gepubliceerd zijn dan 1 september van het voorgaande jaar. Het liedje mag enkel officieel op de markt gepubliceerd worden tot na de wedstrijd. Deze regel gold ook toen in 2020 het Eurovisiesongfestival werd afgelast vanwege de coronapandemie die dat jaar uitbrak. Artiesten die waren geselecteerd voor dit festival mochten wel opnieuw worden geselecteerd voor het Eurovisiesongfestival van 2021, maar moesten dan met een nieuw liedje komen.
Stemmen en instrumenten Er is nog nooit een volledig instrumentaal liedje toegestaan op het Eurovisiesongfestival. Letland deed in 2006 een a-capella-act, net als België in 2011, Noorwegen in 2010 en Oostenrijk in 2011. Zij begonnen het liedje a capella, maar brachten daarna ook instrumenten ten gehore. Livemuziek is sinds 1998 niet toegestaan tijdens de uitvoering. Dit bleek cruciaal voor de deelname van Moldavië in 2010 en 2017, waarbij de saxofonist Sergey Stepanov van SunStroke Project een internetfenomeen werd onder de naam Epic Sax Guy, omdat hij zijn bewegingen overeen moest laten komen met de eerder opgenomen instrumentale versie van het liedje die tijdens de uitvoering werd afgespeeld. IJsland stak in 2021 de draak met deze regel, door duidelijk nep te spelen op exuberante instrumenten.
Artiesten De huidige regels stellen dat landen tot zes artiesten op het podium mogen hebben. Deze moeten 16 jaar of ouder zijn op de dag van de finale.Rules 2019, eurovision.tv Een leeftijdsgrens werd voor het eerst in 1990 geïntroduceerd, nadat twee deelnemers van het voorgaande jaar 11 en 12 jaar waren geweest. In 2027 stijgt de leeftijdsgrens naar 18 jaar of ouder. Een tijdlang was er overeenstemming dat de deelnemende artiesten 16 jaar moesten zijn op de dag van de halve finale. Voor artiesten tussen 10 en 15 jaar bestaat sinds 2003 het Junior Eurovisiesongfestival.
Er ligt geen restrictie op de nationaliteit van de artiesten, waardoor in sommige gevallen landen worden vertegenwoordigd door artiesten die niet de nationaliteit van dat land hebben. Een van de bekendste gevallen (alsmede een van de bekendste winnaars van het festival) was de Canadese Céline Dion, die in 1988 voor Zwitserland op het podium stond.
Taal Vanaf de eerste wedstrijd in 1956 tot aan 1965, en ook tussen 1973 en 1976 lagen er geen restricties op de taal waarin het liedje gezongen werd. Tussen 1966 en 1972, en nogmaals tussen 1978 en 1998 moesten liedjes in de taal van het land van herkomst gezongen worden. Deze regel werd eigenlijk al in 1977 ingesteld, maar omdat enkele landen al hun liedjes hadden ingestuurd, mochten zij deze zonder enige veranderingen alsnog gebruiken.
Vanaf 1999 werd de restrictie opgeheven en mochten liedjes weer in elke taal geschreven en gezongen worden. Als gevolg worden elk jaar veel liedjes geheel of gedeeltelijk in het Engels gezongen. In 2003 maakte België goed gebruik van de zogenaamde free language rule (vrije taalregel) en stuurde het liedje Sanomi in, in een voor het liedje verzonnen taal. Dit bleek succesvol, aangezien het liedje op de tweede plek eindigde, twee punten achter winnaar Turkije. De Nederlandse deelname Treble in 2006 zong ook in een verzonnen taal, en ook de Belgische deelname in 2008, O Julissi, werd in een verzonnen taal gezongen.
Dialecten en regionale talen (per jaar) In enkele gevallen werd een liedje in een dialect of een bedreigde taal gezongen:
1971, 1996, 2003 en 2012 - Oostenrijk werd gerepresenteerd door acts in verschillende dialecten van het Duits (Weens in 1971, Vorarlbergerisch in 1996, Stiermarks in 2003 en Mühlviertel in 2012). 1972 - Ierland zong in het Iers, een van de twee officiële talen van Ierland. 1980 - De titel van het liedje van Noorwegen was in de nationale minderheidstaal Sami. 1982 - Duitsland zong in het Duits, maar na bleek dat zij gewonnen hadden, deden zij een reprise in vijf verschillende talen: Duits, Engels, Frans, Italiaans en Nederlands. 1989 - Zwitserland zong in het Reto-Romaans, de vierde officiële taal van Zwitserland. 1990 en 2012 - Finland zong in het Zweeds, de tweede officiële taal van het land. 1991 - Italië zong in het Napolitaans, een Italo-Dalmatische taal die in Napels en omstreken wordt gesproken. 1992, 1993, 1996, 2011 en 2022 - Frankrijk zong in Antiliaans creool (1992), Corsicaans (1993 en 2011) en Bretons (1996 en 2022 ). 1995 - Het begin van het Griekse liedje was in het Oudgrieks. 1999 - Litouwen zong in het Samogitisch, een dialect van het Litouws. 2004 - Estland zong in Võro, wat ofwel als een dialect van het Estisch ofwel als een aparte taal wordt gezien. 2003, 2006 en 2008 - In 2003 zong Urban Trad uit België het liedje Sanomi in een volledig verzonnen taal, terwijl de Nederlandse deelnemers in 2006, Treble, de helft van hun liedje Amambanda in een fictionele taal zongen. In 2008 trad Ishtar met hun liedje O Julissi ook in een fictionele taal op. 2006 - Monaco zong gedeeltelijk in het Tahitiaans. 2009 - Tsjechië zong gedeeltelijk in het Romani, de taal van de Roma. 2009 - Israël zong gedeeltelijk in het Hebreeuws en het Arabisch. 2011 - Noorwegen zong gedeeltelijk in het Swahili. 2012 - De meerderheid van de inzending van Rusland was in het Oedmoerts (dat, net als het Russisch, een officiële taal is in Oedmoertië). 2016 - Oekraïne stuurde Jamala, een Krim-Tataarse zangeres, met haar liedje "1944", die tekst had in de Krim-Tataarse taal. Hierdoor ontstond veel controverse tussen Rusland en Oekraïne vanwege de annexatie van de Krim door de Russische Federatie. 2016 - Hetzelfde jaar stuurde Griekenland Argo met een liedje in het Pontisch. Het refrein was in het Engels. 2019 - Dit jaar werd het liedje van Noorwegen deels in het Noord-Samisch gezongen. 2021 - De Nederlands-Surinaamse Jeangu Macrooy zong zijn liedje deels in het Sranantongo, een taal die in Suriname wordt gesproken naast het Nederlands.
Taalproblemen en prominentie van het Engels Veel Europese landen zijn opgericht met taaleenheid in gedachten, en vanwege de soms ongewilde dominantie van de Engelse taal in moderne popmuziek kan de taal van een inzending soms een omstreden probleem vormen.Ivković, D. (2013). The Eurovision Song Contest on YouTube: A corpus-based analysis of language attitudes. Language@Internet, 10, article 1. (urn:nbn:de:0009-7-35977) Sommige inzendingen worden in het Engels uitgebracht om een breder publiek te raken, maar dit wordt vaak als onvaderlandslievend gezien.http://www.open.edu/openlearn/languages/english-language/language-variety-all-disappears-the-eurovision-song-contest In de jaren tot en met 2007 is de hoeveelheid niet-Engelstalige liedjes afgenomen, waarbij vooral Israël, het voormalige Joegoslavië, Franstalige landen, Italië, Spanje en Portugal nog in hun eigen taal bleven opgetreden. Veel niet-Engelstalige liedjes deden het vaak slechter dan liedjes in het Engels. De laatste volledig niet-Engelstalige winnaar voor 2007 was Israël in 1998 met het Hebreeuwse liedje "Diva" van Dana International. Het winnende liedje van 2004, "Wild Dances", werd deels in het Oekraïens gezongen door Ruslana. Na 2007, toen Marija Šerifović met een Servisch liedje won, nam het aantal niet-Engelstalige liedjes weer toe. In 2008 deed ongeveer de helft van de deelnemende landen met een liedje in zijn eigen taal mee. Echter, pas in 2017 zou weer een niet-Engelstalig liedje winnen. Dit was "Amar Pelos Dois" van Salvador Sobral van Portugal.
In enkele gevallen werd de tekst in twee verschillende versies geschreven en opgenomen (vaak in het Engels en in de nationale taal) of in een enkele meertalige versie. Voorbeelden hiervan zijn:
Denemarken, waar de nationale selectieprocedure taalvrijheid toestaat, maar als het winnende liedje van de nationale wedstrijd in het Deens is, moet deze opnieuw in het Engels worden geschreven en opgenomen. Zweden, ook al is er geen uitgesproken regel om het liedje in het Engels te vertalen, is dit vaak gedaan (als de regels dit toelieten), zoals in 1965, 1973, 1974, 1975, 1999, 2000, 2001, 2004, en 2006. Macedonië, dat in 2005 een stemming hield of het liedje in het Engels of in het Macedonisch gezongen moest worden. Frankrijk, waarvan de inzending in 2001 deels in het Frans en deels in het Engels werd gezongen. De deelname van 2007 werd in het Franglais gezongen. De Franse deelname in 2008 zorgde voor ophef omdat het volledig in het Engels was. In 2012 trad Anggun met haar liedje Echo deels in het Engels, maar voor het merendeel in het Frans op. Hetzelfde gebeurde in 2016, toen Amir het refrein van J'ai cherché in het Engels zong en de rest van het liedje in het Frans. In 2017 trad Alma met Requiem deels in het Engels op, maar voor het merendeel in het Frans. Albanië, dat alleen Albanese liedjes toestaat in "Festival i Këngës", hun voorselectie. Vervolgens vertalen ze vaak de tekst naar het Engels, zoals in 2014, 2015, 2016 en 2017. Italië, waarbij in het Festival della canzone di Sanremo het liedje in het Italiaans gezongen moet worden, zodat de artiest in theorie kan kiezen om op het Eurovisiesongfestival in het Engels op te treden. Maar tot nu toe heeft geen enkele Italiaanse artiest zijn liedje volledig in het Engels gezongen (er werden maximaal een paar strofes in het Engels vertaald).
Regelveranderingen per jaar 1956 Het eerste festival - elk van de zeven deelnemende landen wordt verplicht om een nationale selectie te houden om hun liedjes te kiezen. 1957 Nadat het liedje van Italië 5:09 minuten duurde, worden de regels aangepast tot een maximum van drie minuten voor deelnemende liedjes. Dit geldt tot vandaag de dag. 1958 De conventie dat het winnende land het festival van het daaropvolgend jaar organiseert wordt geïntroduceerd. Echter, enkele landen weigeren dit in daaropvolgende jaren.